Box 3 heffing, de stand van zaken per ultimo maart 2026

Minister van Financiën Heinen en staatssecretaris van Financiën Eerenberg hebben aangegeven dat ze toch al op korte termijn met aanpassingen in het, net door de Tweede Kamer aangenomen, wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 willen komen. Wat voor wijzigingsvoorstellen er exact gaan komen is op dit moment ook nog niet duidelijk. We kunnen ons voorstellen dat u op dit moment door de bomen het bos niet meer ziet. Vandaar dat wij een en ander voor u op een rijtje zetten.

Waar staan we op dit moment (per maart 2026)?

De Tweede Kamer heeft op 12 februari 2026 het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 aangenomen. Zoals het wetsvoorstel nu door de Tweede Kamer is aangenomen, wordt er met ingang van 2028 gewerkt met een hybride stelsel. De hoofdregel is een vermogensaanwasbelasting: jaarlijks wordt belasting geheven over het werkelijke rendement, bestaande uit directe inkomsten (zoals rente en dividend) én gerealiseerde en ongerealiseerde waardeveranderingen. Voor onroerende zaken en aandelen in startups geldt een vermogenswinstbelasting: daarbij worden waardeveranderingen pas belast bij realisatie (bijvoorbeeld verkoop), niet tussentijds.

Het wetsvoorstel ligt nu bij de Eerste Kamer. Tegen de daarin opgenomen vermogensaanwasbelasting bestond al veel kritiek en die is de laatste tijd alleen maar heftiger geworden. De vraag is of niet voor alle box 3-vermogenbestanddelen een vermogenswinstbelasting zou moeten gelden. Een andere belangrijk issue vormt het ontbreken van de mogelijkheid om verliezen op box 3-vermogensbestanddelen achterwaarts te verrekenen. Op dit moment is het dan ook maar de vraag of de Eerste Kamer het wetsvoorstel gaat aannemen. Ze hebben al aangegeven de tijd te gaan nemen en voorlopig lijkt het voor mei op de agenda te staan.

De Eerste Kamer kan geen amendementen aannemen, zij kan alleen maar goed- of afkeuren; één van de redenen waarom de minister en staatssecretaris met wijzigingsvoorstellen willen komen.

Wat te doen bij de aangifte IB 2025

De aangifte IB 2025 kan worden opgesteld en ingediend. In de aangifte kunt u een keuze maken u voor box 3 het forfaitaire rendement wilt toepassen of gebruik wilt maken van de tegenbewijsregeling en wilt uitgaan van het werkelijk rendement. Aan deze tegenbewijsregeling zitten wel een aantal bijzonderheden, met als meest in het oog springende het feit dat kosten (m.u.v. rentekosten) niet aftrekbaar zijn. Bij een aardige belegging- en/of onroerende zaken portefeuille kan het nog een hele uitdaging zijn om het werkelijk rendement op basis van de tegenbewijsregeling te bepalen.

Er staan wel de nodige handreikingen op de site van de Belastingdienst. Zie bijvoorbeeld Ik wil mijn werkelijk rendement doorgeven – wat moet ik weten en regelen? | Belastingdienst. Hier is een handige checklist opgenomen over wat er zoal nodig is en hoe u in de aangifte het werkelijk rendement kunt opgeven. Bij complexere box 3-posities is het raadzaam uw adviseur te raadplegen. Houdt er ook rekening mee dat het berekenen van het werkelijk rendement de aangifte complexer maakt en vaak tot extra kosten leidt.

Hoe ziet het eruit voor 2026 en 2027?

Voor 2026 en 2027 geldt hetzelfde als hiervoor vermeld voor 2025.

Wat nu te doen als voorbereiding op de verwachte wijzigingen per 2028?

De box 3 advisering en de vermogensallocatievraag (box 2 of box 3) blijft voorlopig nog wel een uitdaging. Zeker hier geldt: het is en blijft maatwerk. Tot 2028 hebben we te maken met het forfaitaire stelsel met tegenbewijsregeling en met ingang van 2028 hebben we (vooralsnog) een nieuw stelsel op basis van vermogensaanwasbelasting (met als uitzondering vastgoed en startups, die krijgen een vermogenswinstbelasting) of gaan we toch een nieuw stelsel krijgen waarbij de hele box 3 heffing is gebaseerd op een vermogenswinstbelasting? We gaan het zien.

Een paar aandachtspunten en handreikingen:

• Zit u voor het gecombineerde tarief IB/VPB in de lage schijven? Dan is er een soort van globaal evenwicht (als de netto-winst direct wordt uitgekeerd naar privé), in de andere situatie is er nog wel een aardig tariefverschil.
• Een van de grote issues op dit moment is de onzekerheid met betrekking tot de box 3-heffing. Vooralsnog biedt de B.V. wel zekerheid. De heffingssystematiek (de winstbepalingsregels) is bekend. Percentages en details wijzigen, maar er zijn geen geluiden dat de systematiek an sich gaat wijzigen. De B.V. biedt op dit moment zekerheid qua belastingheffing.
• De B.V. kent de herinvesteringsreserve en kent de mogelijkheid tot achterwaartse verliesverrekening (zie hiervoor, dit wordt wellicht een van de wijzigingsvoorstellen op het aangenomen wetsvoorstel box 3).
• Per 1 januari 2028 moet de beginwaarde van onroerende zaken en aandelen in startende ondernemingen worden vastgesteld. Neem nu waar nodig al voorzorgen, bijvoorbeeld herstructurering doorvoeren voor 2028. Besteed ook extra aandacht aan de waarderingen in de aangiften 2026 en 2027. Niet onwaarschijnlijk is dat een punt van aandacht bij de Belastingdienst gaat worden wat de waardering in eerdere jaren is geweest.
• Besteed aandacht aan liquiditeitsplanning. Belastingheffing zonder cashflow gaat een rol spelen. Onder andere relevant bij groeiaandelen, beleggingsfondsen, crypto’s.
• Gezien de reële kans op een overgang naar een volledige vermogenswinstbelasting, vermijd onomkeerbare structuren, blijf flexibel (iets wat overigens in zijn algemeenheid steeds meer gaat gelden in het fiscale).
• Laat u niet gek maken door alle publiciteit, allerhande (vermeende) slimmigheidjes en dergelijk, maar overleg met uw adviseur en plan met hem of haar wat in uw specifieke geval de aangewezen weg is.

Tenslotte

Zoals u ziet zal de box 3-saga ons voorlopig nog wel even blijven bezighouden en blijft het de komende jaren nog een hele uitdaging te bepalen wat nu verstandig is om te doen. Uw belastingadviseur overlegt graag met u wat in uw geval de mogelijkheden zijn.