Handhaving arbeidsrelaties: overheidsinstanties in 2026 in de spotlight

Vanaf 1 januari 2026 gaat de Belastingdienst weer volledig handhaven op de juiste kwalificatie van arbeidsrelaties om schijnzelfstandigheid tegen te gaan. Daarbij geeft de Belastingdienst aan extra aandacht te schenken aan overheidsorganisaties. Gemeenten, provincies, waterschappen en samenwerkingsverbanden dienen hun eigen inhuurpraktijk kritisch te bekijken.

Wat verandert er concreet?

Vanaf 1 januari 2026 is de ‘zachte landing’ bij de handhaving op schijnzelfstandigheid gedeeltelijk voorbij. De Belastingdienst kan per 1 januari 2026 weer vergrijpboetes opleggen bij de constatering van schijnzelfstandigheid en opzet of grove schuld. In 2026 worden verzuimboetes nog achterwege gelaten. Hoewel een boekenonderzoek direct kan worden gestart, kiest de Belastingdienst er in de praktijk meestal voor om de handhaving te beginnen met een bedrijfsbezoek. Correcties en naheffingen gaan in principe niet verder terug dan 1 januari 2025, tenzij er sprake is van kwaadwillendheid of het niet opvolgen van een aanwijzing. De beoordeling van arbeidsrelaties wordt weer een vast onderdeel van het reguliere toezicht. De Belastingdienst heeft aangegeven actief te kijken naar de praktijk bij decentrale overheden, zowel bij reguliere controles als op basis van signalen of risicomodellen.

Waar moet u op letten?

Veel overheden huren externen in via bemiddelaars of samenwerkingsverbanden. De Belastingdienst kijkt nadrukkelijk naar de feitelijke gezagsverhouding en de positie van de opdrachtnemer in de keten. Zorg dus dat u weet wie u inhuurt en onder welke voorwaarden. Leg goed vast waarom u kiest voor een bepaalde contractvorm (zzp, payroll, uitzend, etc.). Gebruik de negen gezichtspunten uit het Deliveroo/Uber-arrest als leidraad. Dit helpt bij eventuele vragen van de Belastingdienst.

Wat kunt u doen?

• Breng uw inhuurpraktijk in kaart en toets deze aan de actuele wet- en regelgeving.
• Stel een duidelijk protocol op voor de beoordeling en vastlegging van uw arbeidsrelaties. Evalueer dit periodiek.
• Zorg dat HR, inkoop en management op de hoogte zijn van de nieuwe handhavingspraktijk en de mogelijke gevolgen.

Onze ondersteuning: public services team loonheffingen

Ons public services team loonheffingen heeft ruime ervaring binnen de decentrale overheid. Wij ondersteunen bij risicoanalyses, compliance checks, het opstellen van beleid en procedures, begeleiding bij gesprekken met de Belastingdienst en training van uw medewerkers.

Wilt u weten of uw organisatie klaar is voor de nieuwe handhavingspraktijk? Download onze gratis whitepaper ‘Werken met zelfstandigen – Hoe u de risico’s van schijnzelfstandigheid beheerst’ of neem gerust contact op met ons public services team loonheffingen via de contactgegevens hieronder. Wij helpen u graag verder.