Spring naar content

Kan je naheffingen krijgen bij schijnzelfstandigheid?

Officiële envelop met rood zegellak op open documentmap, leesbril ernaast, op wit bureau in neutraal daglicht.

Bij schijnzelfstandigheid kan de Belastingdienst inderdaad naheffingen opleggen, en die kunnen flink oplopen. Zowel opdrachtgevers als zzp’ers lopen risico als een arbeidsrelatie achteraf als dienstverband wordt aangemerkt. In dit artikel lees je wanneer er sprake is van schijnzelfstandigheid, wie aansprakelijk is, hoe hoog de financiële gevolgen kunnen zijn en wat je kunt doen om problemen te voorkomen.

Wat is schijnzelfstandigheid en wanneer is er sprake van?

Van schijnzelfstandigheid is sprake wanneer iemand formeel als zelfstandige (zzp’er) werkt, maar de feitelijke situatie meer lijkt op een dienstverband. De Belastingdienst kijkt niet naar wat er op papier staat, maar naar hoe de samenwerking er in de praktijk uitziet.

De criteria die daarbij een rol spelen, zijn onder meer:

  • De zzp’er werkt uitsluitend of hoofdzakelijk voor één opdrachtgever
  • De opdrachtgever geeft instructies over hoe en wanneer het werk wordt uitgevoerd
  • De zzp’er heeft geen eigen ondernemersrisico, zoals investeringen of aansprakelijkheid
  • Het werk is structureel van aard en niet projectgebonden
  • De zzp’er is ingebed in de organisatie van de opdrachtgever

Hoe meer van deze signalen aanwezig zijn, hoe groter de kans dat de Belastingdienst de relatie als dienstverband kwalificeert.

Wie kan naheffingen krijgen bij schijnzelfstandigheid?

Bij schijnzelfstandigheid is de opdrachtgever in de meeste gevallen de partij die naheffingen ontvangt. Als de arbeidsrelatie als dienstverband wordt aangemerkt, had de opdrachtgever loonheffingen en sociale premies moeten inhouden en afdragen. Die verplichting komt dan alsnog bij hem te liggen.

De zzp’er zelf kan ook gevolgen ondervinden. Zo kan de Belastingdienst de eerder genoten zelfstandigenaftrek of andere ondernemersfaciliteiten terugvorderen. Daarnaast kan de zzp’er recht krijgen op arbeidsrechtelijke bescherming, wat verdere juridische en financiële consequenties met zich mee kan brengen.

In sommige gevallen kunnen beide partijen aansprakelijk worden gesteld, afhankelijk van de omstandigheden en de mate waarin zij op de hoogte waren van de situatie.

Hoe hoog kunnen de naheffingen bij schijnzelfstandigheid uitvallen?

De financiële gevolgen van schijnzelfstandigheid kunnen aanzienlijk zijn. De Belastingdienst kan loonheffingen en sociale premies naheffen over de volledige periode waarin de schijnzelfstandige heeft gewerkt, met een terugwerkende kracht van maximaal vijf jaar.

Boven op de naheffing zelf kunnen de volgende kosten worden opgelegd:

  • Belastingrente over het openstaande bedrag
  • Een verzuimboete bij niet of te laat betalen
  • Een vergrijpboete als sprake is van opzet of grove nalatigheid

Afhankelijk van het aantal betrokken zzp’ers en de duur van de samenwerking kunnen de totale kosten voor een opdrachtgever oplopen tot tienduizenden of zelfs honderdduizenden euro’s. Dat maakt tijdig handelen des te belangrijker.

Hoe handhaaft de Belastingdienst op schijnzelfstandigheid in 2025?

Vanaf 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst actief op schijnzelfstandigheid. Het zogenoemde handhavingsmoratorium, dat al jaren gold en waarbij de Belastingdienst terughoudend was met handhaving, is definitief beëindigd.

De basis voor handhaving is de Wet DBA (Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties). Controles vinden plaats via boekenonderzoeken, brancheonderzoeken en signalen uit andere handhavingstrajecten. Sectoren die extra aandacht krijgen, zijn onder meer de bouw, zorg, IT en transport, maar geen enkele sector is uitgezonderd.

De Belastingdienst kijkt daarbij naar de feitelijke invulling van de arbeidsrelatie, niet alleen naar de overeenkomst. Een goedgekeurde modelovereenkomst biedt alleen zekerheid als de praktijk ook daadwerkelijk overeenkomt met wat er op papier staat.

Wat kun je doen om naheffingen bij schijnzelfstandigheid te voorkomen?

Voorkomen is beter dan genezen, zeker nu de handhaving op schijnzelfstandigheid is aangescherpt. Zowel opdrachtgevers als zzp’ers kunnen concrete stappen zetten om hun arbeidsrelatie correct in te richten.

  • Toets de feitelijke werksituatie: kijk kritisch naar hoe de samenwerking er in de praktijk uitziet, niet alleen op papier.
  • Gebruik een goedgekeurde modelovereenkomst: de Belastingdienst heeft modelovereenkomsten gepubliceerd die als basis kunnen dienen, mits de uitvoering ook klopt.
  • Zorg voor voldoende ondernemerskenmerken: denk aan meerdere opdrachtgevers, eigen materiaal, aansprakelijkheid en vrijheid in werkuitvoering.
  • Pas contracten en werkwijzen tijdig aan: signaleer knelpunten vroeg en corrigeer ze voordat de Belastingdienst aan de deur staat.
  • Documenteer de zelfstandigheid: bewaar offertes, facturen en correspondentie die aantonen dat sprake is van een zakelijke relatie.

Hoe helpt Newtone bij het voorkomen van naheffingen door schijnzelfstandigheid?

Wij begrijpen dat de grens tussen zelfstandig ondernemerschap en een verkapt dienstverband in de praktijk soms lastig te trekken is. Newtone ondersteunt zowel opdrachtgevers als ondernemers bij het beoordelen en correct inrichten van arbeidsrelaties met zzp’ers.

Wat wij daarin voor je kunnen betekenen:

  • Beoordeling van bestaande overeenkomsten en arbeidsrelaties op risico’s
  • Fiscaal en juridisch advies over de juiste kwalificatie van de samenwerking
  • Begeleiding bij het aanpassen van contracten en werkwijzen
  • Ondersteuning bij controles of correspondentie van de Belastingdienst
  • Advies over alternatieve constructies als de huidige situatie risicovol is

Wil je weten of jouw situatie voldoet aan de eisen van de Belastingdienst? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. Onze adviseurs denken graag met je mee, zodat je met vertrouwen verder kunt ondernemen.

Gerelateerde artikelen