Een accountantskantoor voert bij een bedrijfsaudit een onafhankelijke controle uit van de financiële jaarrekening. De accountant beoordeelt of de cijfers een getrouw beeld geven van de werkelijke situatie van de onderneming. Dit omvat het controleren van de boekhouding, interne processen en financiële verantwoording. Het doel is om zekerheid te bieden aan stakeholders, zoals aandeelhouders, banken en de Belastingdienst.

Zonder voorbereiding kost een audit u meer tijd dan nodig

Veel ondernemers onderschatten hoeveel werk een audit met zich meebrengt als de administratie niet op orde is. Ontbrekende facturen, inconsistente boekingen of onduidelijke onderbouwingen leiden tot extra vragen van de accountant en vertragen het hele proces. Dat kost niet alleen tijd, maar ook geld. De praktische oplossing is een gestructureerde administratie die het hele jaar door op orde is, en niet pas als de accountant voor de deur staat.

Een verplichte controle die u verrast, is een gemiste kans op advies

Ondernemers die pas bij een wettelijke controleverplichting voor het eerst met een audit te maken krijgen, missen vaak de strategische waarde die een goede accountantscontrole kan bieden. Een audit is meer dan een wettelijke formaliteit. Het is een moment waarop een ervaren adviseur uw financiële structuur van dichtbij bekijkt. Wie dat moment proactief benadert, haalt er aanzienlijk meer uit dan alleen een goedkeurende verklaring.

Wat is een bedrijfsaudit en wanneer is die verplicht?

Een bedrijfsaudit, ook wel accountantscontrole of wettelijke controle genoemd, is een onafhankelijk onderzoek van de jaarrekening van een onderneming. De accountant geeft een oordeel over de vraag of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de financiële positie. In Nederland is een audit verplicht voor middelgrote en grote rechtspersonen die aan bepaalde wettelijke drempelwaarden voldoen.

De verplichting geldt als een onderneming gedurende twee opeenvolgende jaren aan minimaal twee van de volgende drie criteria voldoet:

Een balanstotaal van meer dan 6 miljoen euro
Een netto-omzet van meer dan 12 miljoen euro
Meer dan 50 werknemers in dienst

Naast de wettelijke verplichting kan een audit ook contractueel verplicht zijn, bijvoorbeeld door een bank als voorwaarde voor financiering, of door aandeelhouders die zekerheid willen over de cijfers. Sommige ondernemers kiezen ook vrijwillig voor een audit om de geloofwaardigheid van hun jaarrekening bij externe partijen te versterken.

Wat controleert een accountant precies tijdens een audit?

Tijdens een audit controleert de accountant of de jaarrekening vrij is van materiële fouten en of deze voldoet aan de geldende verslaggevingsstandaarden. Dit betekent dat de accountant zowel de cijfers als de onderliggende processen en interne beheersmaatregelen beoordeelt.

Concreet kijkt de accountant onder andere naar de volgende onderdelen:

De volledigheid en juistheid van de balans en winst- en verliesrekening
De onderbouwing van voorzieningen, afschrijvingen en waarderingen
De opzet en werking van interne controleprocedures
De aansluiting tussen de grootboekadministratie en de jaarrekening
Specifieke risicogebieden zoals voorraden, debiteuren en kasstromen

De accountant werkt op basis van risicogerichte controle. Dat wil zeggen dat hij of zij eerst de risico’s in kaart brengt die de betrouwbaarheid van de jaarrekening kunnen beïnvloeden en de controlewerkzaamheden daarop afstemt. Niet elk bedrag wordt tot op de cent gecontroleerd, maar er wordt wel steekproefsgewijs getoetst of de cijfers kloppen.

Hoe verloopt het auditproces stap voor stap?

Een audit doorloopt een vaste structuur, van voorbereiding tot eindoordeel. Het proces is opgebouwd uit fasen waarin de accountant steeds dieper ingaat op de financiële situatie van de onderneming.

Opdrachtaanvaarding en planning: De accountant bespreekt de opdracht, stelt een controleteam samen en maakt een risicoanalyse van de onderneming en haar omgeving.
Interimcontrole: Halverwege het boekjaar beoordeelt de accountant de interne beheersmaatregelen en voert gerichte controlewerkzaamheden uit op specifieke processen.
Jaarafsluiting en gegevensverstrekking: Na afloop van het boekjaar levert de onderneming de conceptjaarrekening aan, samen met de volledige administratie en relevante onderbouwingen.
Eindcontrole: De accountant controleert de jaarrekening in detail, stelt vragen, vraagt bewijsstukken op en voert aanvullende analyses uit.
Rapportage en oordeel: Op basis van de bevindingen stelt de accountant een controleverklaring op en brengt eventuele aandachtspunten onder de aandacht van het bestuur.

De doorlooptijd van een audit varieert, maar reken op meerdere weken tot maanden, afhankelijk van de complexiteit van de onderneming en de kwaliteit van de aangeleverde administratie.

Wat is het verschil tussen een audit en een samenstellingsopdracht?

Een audit en een samenstellingsopdracht zijn twee fundamenteel verschillende diensten. Bij een audit geeft de accountant een onafhankelijk oordeel over de jaarrekening. Bij een samenstellingsopdracht stelt de accountant de jaarrekening samen op basis van informatie die de ondernemer aanlevert, zonder een oordeel te geven over de juistheid daarvan.

Het verschil zit dus in de mate van zekerheid die de accountant verstrekt. Een goedkeurende controleverklaring bij een audit biedt een hoge mate van zekerheid aan externe partijen. Een samengestelde jaarrekening biedt geen zekerheid, maar is wel een gestructureerde en professioneel opgestelde weergave van de financiële positie.

Voor veel mkb-ondernemers die niet wettelijk verplicht zijn tot een audit, is een samenstellingsopdracht via een advies- en accountantskantoor een logische en kostenefficiënte keuze. De jaarrekening wordt dan professioneel opgesteld en vormt de basis voor belastingaangiftes en financieringsaanvragen, zonder de uitgebreide controlewerkzaamheden van een volledige audit.

Hoe bereidt u uw bedrijf voor op een accountantscontrole?

Een goede voorbereiding op een accountantscontrole begint ruim voor het einde van het boekjaar. Zorg dat de administratie volledig en up-to-date is, dat alle transacties goed zijn onderbouwd en dat interne processen helder zijn gedocumenteerd. Hoe beter de voorbereiding, hoe soepeler de controle verloopt.

Praktische stappen die u kunt zetten:

Zorg voor een volledige en geordende facturenadministratie
Stem de grootboekrekeningen tijdig af en los openstaande posten op
Documenteer bijzondere transacties, zoals aandeelhoudersbesluiten of herstructureringen
Controleer of contracten, arbeidsovereenkomsten en leningsovereenkomsten beschikbaar zijn
Bespreek verwachte aandachtspunten vooraf met uw accountant

Een proactief gesprek met uw accountant aan het begin van het jaar helpt om te begrijpen welke onderdelen extra aandacht vragen. Zo voorkomt u verrassingen en kunt u tijdig bijsturen.

Wat gebeurt er na de audit: wat staat er in het accountantsrapport?

Na afronding van de audit ontvangt u een controleverklaring en een managementletter. De controleverklaring bevat het officiële oordeel van de accountant over de jaarrekening. De managementletter beschrijft bevindingen over de interne organisatie en eventuele verbeterpunten die de accountant heeft gesignaleerd.

De controleverklaring kan verschillende oordelen bevatten. Een goedkeurende verklaring betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft. Een verklaring met beperking of een afkeurende verklaring geeft aan dat er materiële afwijkingen zijn gevonden of dat de accountant onvoldoende informatie heeft gekregen om een oordeel te vormen.

De managementletter is in de praktijk minstens zo waardevol als de verklaring zelf. Hierin benoemt de accountant zwakke plekken in de administratieve organisatie, risico’s in de bedrijfsvoering of aanbevelingen voor verbetering. Dit rapport is bedoeld als intern sturingsinstrument en biedt een concreet aanknopingspunt voor verbetering van de financiële beheersing.

Hoe Newtone helpt bij een bedrijfsaudit

Newtone begeleidt u als advies- en accountantskantoor door het volledige auditproces, van voorbereiding tot controleverklaring. Wij denken daarbij niet alleen mee als controleur, maar ook als adviseur die begrijpt wat er speelt in uw onderneming.

Wat u van ons kunt verwachten:

Een risicogerichte aanpak die aansluit bij de specifieke situatie van uw bedrijf
Heldere communicatie gedurende het hele proces, zonder verrassingen achteraf
Een managementletter met concrete, bruikbare aanbevelingen
Een combinatie van audit en aanvullend advies op fiscaal, juridisch of financieel vlak
Multidisciplinaire ondersteuning vanuit één organisatie voor alle vraagstukken rondom uw jaarrekening

Wilt u weten of uw onderneming verplicht is tot een accountantscontrole, of wilt u uw administratie beter voorbereiden op een audit? Neem contact op met Newtone en bespreek uw situatie met een van onze specialisten.

Wat doet een accountantskantoor bij een bedrijfsaudit?