Ziekteverzuim: meten is weten, maar vooral voorkomen

Ziekteverzuim blijft voor veel organisaties een hardnekkig vraagstuk. Niet alleen vanwege de impact op de continuïteit van het werk, maar ook omdat de kosten vaak hoger zijn dan gedacht. Toch blijkt uit recent onderzoek van Brightmine (“Verzuim en Preventie 2026”) dat veel werkgevers nog onvoldoende grip hebben op hun eigen verzuimcijfers en de onderliggende oorzaken. En daar ligt precies de sleutel: inzicht. Lees hieronder meer over de resultaten van het onderzoek van Brightmine en wat u als werkgever hiermee kan.

Ziekteverzuim stijgt, maar inzicht blijft achter

Een belangrijke uitkomst uit het onderzoek: 42% van de organisaties ziet het ziekteverzuim stijgen. Tegelijkertijd geeft 44% aan dat zij de totale kosten van verzuim niet inzichtelijk hebben. Dat is opvallend, want zonder inzicht in de kosten blijft verzuim vaak een abstract probleem. Terwijl het in de praktijk gaat om:

• loonkosten tijdens verzuim
• kosten voor vervanging en productieverlies
• extra druk op collega’s
• risico’s op langdurig uitval

ArboNed geeft aan dat de totale kosten kunnen oplopen naar € 250 tot € 400 per ziektedag per medewerker! Zolang deze impact niet concreet wordt gemaakt, ontbreekt de echte urgentie om structureel te verbeteren.

Data is er vaak al, maar het wordt nog niet optimaal benut

De meeste organisaties verzamelen al basisdata, zoals:

• verzuimpercentage (92%) – dit is het aantal ziektedagen van medewerkers ten opzichte van het aantal beschikbare werkdagen
• meldingsfrequentie (91%) – dit geeft aan hoe vaak elke medewerker zich gemiddeld per jaar ziek meldt
• verzuimduur (81%) – het aantal dagen dat een verzuimperiode duurt

Dat is een goede start. Maar voor effectieve sturing is meer nodig. Minder organisaties kijken bijvoorbeeld naar:

• rapportages van de bedrijfsarts of arbodienst (74%)
• uitkomsten van de RI&E (67%)
• medewerkerstevredenheidsonderzoeken (58%)

Juist deze bronnen geven inzicht in oorzaken. Denk aan werkdruk, leiderschap of cultuur. Zonder die verdieping blijft verzuimbeleid vaak reactief in plaats van preventief. Kort gezegd: meten doen veel werkgevers al wel, maar analyseren en vertalen naar actie kan beter.

Preventie: de stap die nog te vaak ontbreekt

Een preventief verzuimbeleid is een belangrijke basis. Toch heeft slechts 57% van de organisaties dit ingericht. En zelfs als er beleid is, ligt de nadruk vaak op het proces (protocol, rollen, re-integratie), en minder op het voorkomen van uitval. Daar ligt een kans.

Een van de meest onderschatte factoren in verzuimpreventie is werkgeluk. Uit onderzoek blijkt dat investeren hierin leidt tot:

• lager verzuim
• hogere productiviteit
• minder personeelsverloop

Toch investeert minder dan de helft van de werkgevers actief in werkgeluk. Praktische voorbeelden die wél worden ingezet:

• ontwikkelmogelijkheden voor medewerkers (45%)
• aandacht voor cultuur en betrokkenheid (37%)
• autonomie in het werk (32%)

Maar er is nog veel winst te behalen, zeker als dit structureel en meetbaar wordt gemaakt.

Tip: een werkgelukonderzoek geeft concreet inzicht in wat medewerkers nodig hebben om duurzaam inzetbaar te blijven. Het maakt ‘gevoel’ meetbaar en helpt gerichte keuzes te maken. Newtone kan helpen om het werkgeluk van medewerkers inzichtelijk te maken. Dit kan vaak al gemakkelijk worden ingericht via een koppeling van uw salarispakket. Wij vertellen u hier graag meer over.

Leiderschap: grootste aandachtspunt

Misschien wel de meest opvallende uitkomst uit het onderzoek: 75% van de HR-professionals geeft aan dat leiderschap (nog) aandacht nodig heeft om werkgeluk en verzuim positief te beïnvloeden. En dat is niet verrassend. Leidinggevenden spelen een sleutelrol in:

• het voeren van het eerste gesprek bij ziekmelding
• het onderhouden van contact tijdens verzuim
• het signaleren van overbelasting
• het creëren van een veilige en gezonde werkomgeving

Toch vindt slechts 29% van de HR-professionals dat managers voldoende zijn toegerust om verzuim effectief te managen. Dat betekent concreet:

• gesprekken worden soms te laat of onvoldoende gevoerd
• signalen van overbelasting worden gemist
• preventie krijgt te weinig aandacht

Hoewel 41% van de organisaties trainingen aanbiedt op dit gebied, is dat nog lang niet voldoende.

Zonder goed toegeruste leidinggevenden blijft elk verzuimbeleid beperkt effectief. In het verder ondersteunen en verder opleiden van uw leidinggevenden, biedt Newtone verschillende mogelijkheden.

Wat vraagt dit alles van u als werkgever?

Ziekteverzuim is geen losstaand HR-thema. Het raakt aan kosten, cultuur, leiderschap en duurzaam inzetbaarheid. Wilt u echt grip krijgen, dan zijn dit de belangrijkste stappen:

• Maak verzuim inzichtelijk
  Breng niet alleen percentages, maar ook kosten en trends in beeld.
• Verdiep uw analyse
  Combineer verzuimdata met RI&E, MTO en arbodienstinformatie.
• Investeer in preventie
  Werk aan werkgeluk en duurzame inzetbaarheid, niet alleen aan verzuimbegeleiding.
• Versterk leiderschap
  Zorg dat leidinggevenden de juiste skills hebben om verzuim te voorkomen en begeleiden.

Tot slot

Ziekteverzuim is geen gegeven, het is te beïnvloeden. Maar dat begint bij inzicht, gevolgd door gerichte actie. Organisaties die hierin investeren, zien niet alleen minder verzuim, maar ook meer betrokken medewerkers en betere resultaten. De vraag is dus niet óf u ermee aan de slag gaat, maar hoe concreet u het maakt.

Zoekt u ondersteuning op dit gebied, zoals in preventief verzuimbeleid, specifieke casussen, het meten van het werkgeluk bij uw medewerkers of het versterken van het leiderschap binnen uw organisatie? Dan helpen wij u graag. Neem gerust contact op met ons voor meer informatie.