Grip op uw belastingpositie: waarom fiscale kengetallen belangrijk zijn

Veel ondernemers kennen hun omzet en winst, maar hebben weinig zicht op hun fiscale positie. Toch kunnen fiscale kengetallen waardevolle stuurinformatie bieden. Ze geven inzicht in belastingdruk, fiscale kansen en risico’s en helpen bij belangrijke beslissingen over investeringen, financiering en de rechtsvorm van de onderneming. Of u nu een startende zzp’er of een doorgewinterde ondernemer bent, wie zijn belastingpositie kent, ligt altijd een stap voor.

Wat zijn fiscale kengetallen?

Fiscale kengetallen zijn financiële ratio’s die worden gebruikt om inzicht te krijgen in de belastingpositie, winstgevendheid, liquiditeit en solvabiliteit van een onderneming. Ze worden doorgaans berekend op basis van gegevens uit de jaarrekening en de fiscale aangifte, zoals de winst-en-verliesrekening en de balans. In tegenstelling tot reguliere financiële kengetallen, richten fiscale kengetallen zich op het analyseren van cijfers vanuit fiscaal oogpunt. Dit betekent dat fiscale correcties, aftrekposten en bijzondere belastingregels kunnen worden meegenomen in de berekening en interpretatie. Fiscale kengetallen vormen daarmee een waardevolle brug tussen commerciële cijfers uit de jaarrekening en de fiscale werkelijkheid waarop de belastingheffing is gebaseerd.

Waarom zijn fiscale kengetallen belangrijk?

Fiscale kengetallen hebben verschillende functies en voordelen. Ze geven niet alleen inzicht in de actuele belastingpositie, maar helpen ook om ontwikkelingen, risico’s en keuzes beter te beoordelen. Hieronder staan alle functies en voordelen op een rijtje:

• Fiscaal inzicht: Fiscale kengetallen geven inzicht in de belastingdruk, de benutting van fiscale regelingen en de fiscale positie van de onderneming.
• Vergelijking: De kengetallen maken het mogelijk om prestaties van verschillende jaren of met andere ondernemingen binnen dezelfde branche te vergelijken.
• Signaalfunctie: Afwijkende waarden kunnen duiden op risico’s zoals belastingontwijking, liquiditeitsproblemen of onjuiste aangiften.
• Controle-instrument: De Belastingdienst gebruikt kengetallen als controlemiddel om bedrijven te beoordelen en eventueel nader onderzoek te doen.
• Financieel management: Fiscale kengetallen helpen ondernemers bij het maken van beleidsbeslissingen op basis van hun fiscale situatie.

Daarmee geven fiscale kengetallen inzicht in belastingdruk, fiscale optimalisatie en ruimte voor planning. Ze helpen bij het nemen van beslissingen over investeringen, loonstructuur of rechtsvormkeuze.

Waarvoor kunt u fiscale kengetallen gebruiken?

Fiscale kengetallen bieden op verschillende onderdelen van de bedrijfsvoering waardevolle inzichten. Hieronder worden enkele belangrijke toepassingen toegelicht.

Financiële analyse en planning

Fiscale kengetallen kunnen geraadpleegd worden bij het verkrijgen van inzicht in de financiële gezondheid van een onderneming. Ze helpen bij het nemen van onderbouwde beslissingen over investeringen, financiering en kostenbeheersing.

Belastingaangifte en -optimalisatie

Fiscale kengetallen kunnen dienen als controlemiddel bij het opstellen van de aangifte inkomstenbelasting of vennootschapsbelasting. Door het analyseren van kengetallen kunnen mogelijkheden tot belastingbesparing worden geïdentificeerd. Een voorbeeld daarvan is het plannen van investeringen in verband met het optimaal benutten van de investeringsaftrek.

Vergelijking met branchegemiddelden

Ondernemers kunnen hun prestaties vergelijken met gemiddelden binnen hun sector om te zien waar verbetering mogelijk is. Grote afwijkingen van branchegemiddelden kunnen aanleiding zijn voor vragen of controles van de Belastingdienst.

Kredietwaardigheid en financiering

Banken en investeerders kunnen fiscale kengetallen gebruiken om te bepalen of een onderneming in aanmerking komt voor een lening of financiering. De kengetallen helpen bij het inschatten van de kans dat een onderneming in de toekomst financieel kan blijven voortbestaan.

Interne bedrijfsvoering

Ook intern kunnen kengetallen als stuurinformatie worden gebruikt, bijvoorbeeld om marges te verbeteren of kosten te verlagen. Daarnaast zijn ze nuttig bij het opstellen van begrotingen en financiële prognoses.

Algemene kengetallen

De algemene kengetallen zullen de meeste ondernemers wel bekend zijn. De belangrijkste kengetallen staan hieronder samengevat:

Welke fiscale kengetallen zijn voor uw onderneming relevant?

Niet ieder kengetal is voor iedere onderneming even belangrijk. De keuze hangt onder meer af van de rechtsvorm, de omvang van de onderneming en de fiscale vraagstukken die spelen. 

Eenmanszaak of VOF

Voor ondernemers met een eenmanszaak of VOF zijn onder meer de volgende kengetallen relevant:

• Effectieve inkomstenbelastingdruk (inkomstenbelasting ten opzichte van de fiscale winst);
• Privé-opnamen ten opzichte van de winst;
• Ondernemersaftrekken als percentage van de winst;
• MKB-winstvrijstelling als percentage van de winst;
• Liquiditeit en beschikbare middelen voor belastingbetalingen.

Deze kengetallen geven inzicht in de werkelijke belastingdruk en kunnen helpen bij de afweging of een BV-structuur aantrekkelijk wordt.

BV met DGA

Voor directeur-grootaandeelhouders zijn onder andere de volgende kengetallen van belang: 

• Effectieve vennootschapsbelastingdruk. 
• DGA-loon ten opzichte van omzet en winst. 
• Nettowinst na vennootschapsbelasting. 
• Dividenduitkeringen ten opzichte van gerealiseerde winst. 
• Geaccumuleerde winstreserves (box 2-exposure). 
• Verliesverrekeningspositie. 

Hiermee ontstaat inzicht in de totale belastingdruk binnen de BV-structuur en de mogelijkheden voor winstreservering of dividenduitkering. 

Ondernemingen met personeel

Wanneer personeel in dienst is, verdienen ook loonheffingskengetallen aandacht. Denk daarbij aan:

• Totale loonkosten ten opzichte van omzet;
• Totale loonkosten ten opzichte van brutoloon;
• Premiedruk werknemersverzekeringen;
• Werkkostenregeling (WKR) als percentage van de fiscale loonsom;
• Verzuimkosten en personeelskosten per medewerker.

Deze kengetallen helpen bij het beheersen van de personeelskosten en het signaleren van fiscale risico’s.

Internationale ondernemingen

Bedrijven die regelmatig investeren in bedrijfsmiddelen kunnen extra aandacht besteden aan:

• Afschrijvingspercentage.
• Investeringsaftrek als percentage van de investeringen.
• Investeringen ten opzichte van omzet.
• Belastinglatenties en stille reserves.

Deze gegevens geven inzicht in de fiscale voordelen van investeringen en de toekomstige belastingpositie.

Internationale ondernemingen

Ondernemingen met activiteiten over de grens kunnen aanvullend kijken naar:

• Buitenlandse belastingdruk;
• Verhouding tussen Nederlandse en buitenlandse winst;
• Bronbelastingdruk;
• Verrekenbare buitenlandse belastingen;
• Effectieve wereldwijde belastingdruk.

Praktische tip

Het gaat niet om de hoeveelheid kengetallen, maar om de juiste kengetallen. Kies liever een beperkt aantal kengetallen die daadwerkelijk aansluiten bij de belangrijkste fiscale aandachtspunten van uw onderneming. Een goed gekozen set kengetallen maakt fiscale risico’s en kansen sneller zichtbaar en vormt daarmee een waardevol hulpmiddel.

Nadere toelichting van een aantal kengetallen

Een aantal meer specifieke fiscale kengetallen wordt hieronder nader toegelicht.

Fiscale structuuraspecten

Hoewel dit strikt genomen geen kengetal is, kan de fiscale structuur van een onderneming wel van grote invloed zijn op de interpretatie van fiscale kengetallen. Relevant zijn onder meer:

Voorbeeld