Box 3: wat te doen met uw vermogen in onzekere tijden?

Tot en met 2028 (mogelijk tot en met 2027) blijft daarom het huidige forfaitaire stelsel bestaan, aangevuld met de mogelijkheid om een beroep te doen op de tegenbewijsregeling c.q. het werkelijk rendement toe te passen als dit lager uitkomt dan het forfaitaire rendement.

Amendement Klaver/Dassen over box 3

Donderdag 12 november 2026 is zowel het amendement Klaver/Dassen over box 3 als het Belastingplan 2027 aangenomen door de Tweede Kamer. Nu moet de Eerste Kamer het nog aannemen. De Tweede Kamer is ermee akkoord gegaan om per 1 januari 2029 bij in box 3 een progressief belastingtarief in te voeren. Over het belastbare inkomen uit sparen en beleggen tot € 60.000 wordt het tarief dan 35,5%, over het meerdere 38,5%. Het tarief hangt dus af van uw belastbare inkomen in box 3. De omvang van uw vermogen bepaalt niet rechtstreeks in welke schijf u valt. PRO/Volt spreken van een miljonairsbelasting; die term dekt de regeling niet precies.

Hoe zit het nu?

Voor de voorlopige aanslag inkomstenbelasting 2026 rekent de Belastingdienst met forfaitaire rendementen van:

• 1,28% voor banktegoeden;
• 6,00% voor beleggingen en overige bezittingen;
• 2,70% voor schulden.

Over het berekende box 3-inkomen geldt voor 2026 een tarief van 36%. De rendementspercentages over banktegoeden en schulden worden begin 2027 definitief vastgesteld.

In uw aangifte kunt u uitgaan van uw werkelijke rendement, als dat lager uitkomt dan het forfaitaire.

Voor 2027 is het beeld nog niet definitief. Niet alleen moeten de forfaitaire rendementspercentages worden vastgesteld, ook de Eerste Kamer moet nog akkoord gaan met het Belastingplan 2027 en de Novelle uitbreiding vermogenswinstbelasting box 3.

Wat betekent dit voor u?

De onzekerheid rond box 3 is vervelend, maar geen reden om niets te doen. Integendeel. Voor het forfaitaire stelsel blijft de samenstelling van uw vermogen op 1 januari 2027 belangrijk. Heeft u vermogen in box 3, dan kunt u onder andere naar de volgende zaken kijken.

1. Geplande privé-uitgaven nog in 2026 doen

Bent u toch al van plan om een grotere privé-uitgave te doen, bijvoorbeeld voor een auto, verbouwing of andere consumptieve besteding? Dan kan het moment waarop u die uitgave doet van invloed zijn op uw box 3-vermogen.

Roerende zaken voor eigen gebruik behoren in beginsel niet tot box 3. Zijn dergelijke uitgaven nog in 2026 gedaan, dan is het uitgegeven geld op de peildatum (1 januari 2027) niet meer als banktegoed in box 3 aanwezig.

Laat het fiscale voordeel daarbij niet de uitgave bepalen. Geld uitgeven uitsluitend om box 3-heffing te besparen, levert vanzelfsprekend geen vermogensvoordeel op.

2. Schenkingen

Bent u toch al van plan vermogen aan uw kinderen of anderen te schenken? Dan kan het zinvol zijn om te bekijken of dit nog vóór de jaarwisseling kan. Een schenking vóór de peildatum haalt dat vermogen uit uw box 3-grondslag. Let daarbij wel op de schenkbelasting en op de bijzondere regels voor bijvoorbeeld minderjarige kinderen.

Ook schenken op papier verdient extra aandacht. Het door de Tweede Kamer aangenomen gewijzigde amendement Klaver/Dassen bevat namelijk ook nieuwe bepalingen voor schuldigerkenningen uit vrijgevigheid in de Successiewet. Het moment en de vorm van zo’n schuldigerkenning wegen daardoor zwaarder, net als de manier waarop u aflost.

3. Aflossing van de eigenwoninghypotheek

Heeft u relatief veel vermogen in box 3 en daarnaast een hypotheek op uw eigen woning? Dan kan een extra aflossing het overwegen waard zijn. Of dat aantrekkelijk uitpakt, hangt onder andere af van:

• de hoogte van de hypotheekrente;
• de hypotheekrenteaftrek;
• het rendement dat u kunt halen met het vermogen dat u wilt gebruiken om af te lossen;
• de box 3-heffing die u bespaart;
• uw behoefte aan liquiditeit.

Zet de belastingbesparing dus altijd af tegen het rendement en de financiële ruimte die u opgeeft.

4. Leningen, vorderingen en schulden

Ook leningen en vorderingen werken door op uw box 3-positie. Een vordering valt in het forfaitaire stelsel in beginsel onder overige bezittingen, waarvoor voor 2026 een forfait van 6,00% geldt. Andersom is het aflossen van een schuld niet automatisch fiscaal voordelig. Is de schuld aftrekbaar in box 3, dan verdwijnt door de aflossing immers ook die aftrekbare schuld. Kijk daarom altijd naar beide kanten van de balans.

5. Beleggingen en spaargeld

Vanwege het verschil in forfaitair rendement kan het aantrekkelijk lijken om beleggingen vóór 1 januari om te zetten in spaargeld. Voor de voorlopige aanslag 2026 gaat het om 1,28% tegenover 6,00%. Toch moet een dergelijke beslissing niet uitsluitend fiscaal worden genomen. Zij moet ook passen bij uw beleggingsdoelstellingen, beleggingshorizon en risicoprofiel.

Bovendien gelden regels tegen peildatumarbitrage. Het tijdelijk verkopen van beleggingen vóór 1 januari om deze kort na de jaarwisseling weer terug te kopen, leidt daardoor niet zonder meer tot het gewenste fiscale voordeel.

Vergeet het werkelijke rendement niet

Bij de beoordeling van uw box 3-positie is de situatie op 1 januari belangrijk, maar dat is niet meer het hele verhaal. Als uw, volgens de daarvoor geldende regels bepaalde, werkelijke rendement lager is dan het forfaitaire rendement, kan het lagere rendement worden gebruikt. Komt uw werkelijke rendement lager uit dan het forfaitaire, dan gaat u uit van het werkelijke rendement. De wet schrijft voor hoe u dat rendement berekent.

Het werkelijke rendement omvat ontvangen rente, dividend en huur. Waardeontwikkelingen van bijvoorbeeld aandelen, vastgoed en cryptovaluta tellen ook mee. Dat maakt de beoordeling van box 3 bewerkelijker. Bewaar daarom de gegevens waarmee u het werkelijke rendement kunt vaststellen.  Denk onder andere aan:

• jaaroverzichten van banken en beleggingsinstellingen;
• ontvangen rente en dividend;
• aan- en verkoopgegevens van beleggingen;
• WOZ- en andere waardegegevens van vastgoed;
• gegevens over huurinkomsten;
• gegevens over vorderingen en schulden;
• begin- en eindwaarden van overige bezittingen.

Zeker bij een laag of negatief werkelijk rendement kan het zinvol zijn om het forfaitaire en werkelijke rendement jaarlijks naast elkaar te zetten.

Zie ook de rekenvoorbeelden berekening werkelijk rendement van de Belastingdienst.

Hoog box 3-inkomen: kijk ook naar het voorgestelde hogere tarief in box 3

Per 1 januari 2029 komt er een tweeschijven-tarief in box 3, als ook de Eerste Kamer het Belastingplan 2027 en de Novelle uitbreiding vermogenswinstbelasting box 3 aanneemt.

Het hoge tarief hangt dan af van uw box 3-inkomen. Boven € 60.000 gaat een tarief van  38,5% gelden, daaronder 35,5%. Het tarief in de eerste schijf daalt daarmee met 0,5 procentpunt ten opzichte van 2026. Een rendement van € 60.000 komt bijvoorbeeld overeen met:

• 2% rendement over € 3 miljoen;
• 4% rendement over € 1,5 miljoen;
• 6% rendement over € 1 miljoen;
• 10% rendement over € 600.000.

PRO/Volt noemen het een “miljonairsbelasting”, maar technisch gezien is dat niet helemaal juist. Immers niet de omvang van het vermogen, maar het belastbare box 3-inkomen bepaalt of de tweede tariefschijf wordt bereikt.

Kijk verder dan alleen box 3

Een lagere box 3-heffing is op zichzelf nog geen goede vermogensstrategie. Bij grotere vermogens kan het verstandig zijn om breder te kijken, bijvoorbeeld naar:

• schenkingen;
• aflossen van de eigenwoninghypotheek;
• de verhouding tussen spaargeld en beleggingen;
• privébeleggingen tegenover vermogen binnen een BV beleggen;
• toekomstige investeringen of privé-uitgaven;
• estate planning en vermogensoverdracht.

Wat aantrekkelijk is, verschilt sterk per situatie. Een besparing in box 3 kan bijvoorbeeld samengaan met minder liquiditeit, gemist rendement of belastingheffing elders.

Wilt u weten of u vóór 1 januari nog actie moet ondernemen? Neem dan tijdig contact met uw adviseur. Wij kunnen uw box 3-positie beoordelen en daarbij zowel het forfaitaire als het werkelijke rendement meenemen. Bij grotere vermogens kunnen we bovendien beoordelen wat de voorgestelde nieuwe tariefschijven en andere aangekondigde wijzigingen voor uw situatie betekenen.