Spring naar content

Kan je met terugwerkende kracht worden aangemerkt als werknemer?

Arbeidscontract op wit bureau naast vintage kalender met terugdraaiende pagina's, minimalistische stijl met marineblauw accent.

Ja, je kunt met terugwerkende kracht als werknemer worden aangemerkt, ook als je jarenlang als zelfstandige hebt gewerkt. De Belastingdienst, het UWV of een rechter kijkt naar de feitelijke invulling van de arbeidsrelatie, niet naar wat er op papier staat. Als die relatie achteraf voldoet aan de kenmerken van een dienstbetrekking, kunnen de gevolgen aanzienlijk zijn voor zowel opdrachtgever als opdrachtnemer.

Wat betekent ‘aangemerkt worden als werknemer’ precies?

Iemand wordt als werknemer aangemerkt wanneer de arbeidsrelatie voldoet aan drie juridische criteria: persoonlijke arbeid (je verricht het werk zelf), loon (je ontvangt een vergoeding) en een gezagsverhouding (de opdrachtgever bepaalt hoe, waar of wanneer je werkt). Zijn alle drie aanwezig, dan is er sprake van een dienstbetrekking.

Het onderscheid tussen werknemer en zelfstandige draait niet om het label dat partijen zelf kiezen. Een zzp-contract of een factuurrelatie zegt weinig als de dagelijkse praktijk iets anders laat zien. Werkt iemand structureel bij één opdrachtgever, volgt hij of zij instructies op en is hij of zij niet vervangbaar? Dan wijst de feitelijke situatie op een dienstverband, ongeacht wat er in de overeenkomst staat. Dit is precies de kern van het schijnzelfstandigheidsvraagstuk.

Wanneer kan een arbeidsrelatie met terugwerkende kracht worden herzien?

Een herclassificatie kan worden ingezet door de Belastingdienst, het UWV of een rechter, en dat hoeft niet te gebeuren tijdens de samenwerking. Aanleiding is vaak een belastingcontrole, een arbeidsconflict of een WW-aanvraag na afloop van de opdracht. Op dat moment wordt de hele arbeidsrelatie opnieuw beoordeeld, ook voor de periode die al voorbij is.

Schijnzelfstandigheid speelt hierin een centrale rol. Als blijkt dat een zelfstandige feitelijk als werknemer functioneerde, kan de Belastingdienst de situatie met terugwerkende kracht corrigeren. Ziekte is een andere veelvoorkomende trigger: een zzp’er die ziek wordt en aanspraak maakt op een uitkering, kan bij het UWV stuiten op de vraag of er eigenlijk geen dienstverband bestond.

Wat zijn de financiële en juridische gevolgen als je met terugwerkende kracht als werknemer wordt aangemerkt?

De gevolgen kunnen groot zijn voor beide partijen. Voor de opdrachtgever betekent herclassificatie doorgaans naheffingen loonheffing over de verstreken periode, aangevuld met boetes en belastingrente. Voor de opdrachtnemer kan het leiden tot terugvordering van fiscale voordelen zoals de zelfstandigenaftrek en de mkb-winstvrijstelling.

Tegelijkertijd krijgt de opdrachtnemer als werknemer ook rechten: recht op arbeidsrechtelijke bescherming, opgebouwde vakantiedagen en ontslagbescherming. Dit kan voor de opdrachtgever leiden tot aanvullende claims. De combinatie van financiële naheffingen en juridische verplichtingen maakt herclassificatie tot een risico dat beide partijen serieus moeten nemen.

Hoe bescherm je jezelf als zelfstandige tegen herclassificatie?

De beste bescherming is een arbeidsrelatie die in de praktijk ook echt zelfstandig is. Een goede overeenkomst helpt, maar is niet voldoende als de dagelijkse werkelijkheid iets anders laat zien. Gebruik bij voorkeur een modelovereenkomst die door de Belastingdienst is goedgekeurd en zorg dat de uitvoering daarmee overeenkomt.

Concrete maatregelen die het risico op herclassificatie verlagen:

  • Werk voor meerdere opdrachtgevers tegelijk of afwisselend
  • Vermijd situaties waarin je volledig geïntegreerd bent in de organisatie van de opdrachtgever
  • Zorg dat je opdrachten kunt weigeren of je kunt laten vervangen
  • Leg afspraken schriftelijk vast en bewaar correspondentie die de zelfstandigheid bevestigt
  • Beoordeel de overeenkomst en werkwijze periodiek opnieuw, zeker bij langlopende opdrachten

Hoe helpt Newtone bij vraagstukken rondom arbeidsrelaties en schijnzelfstandigheid?

Wij begeleiden zowel opdrachtgevers als zelfstandigen bij het correct kwalificeren van arbeidsrelaties en het beperken van risico’s op herclassificatie. Daarbij kijken we niet alleen naar de overeenkomst, maar ook naar hoe de samenwerking in de praktijk is ingericht.

Wat we voor je kunnen doen:

  • Beoordelen of bestaande arbeidsrelaties risico op schijnzelfstandigheid met zich meebrengen
  • Adviseren over de juiste contractvorm en modelovereenkomst
  • Ondersteunen bij een belastingcontrole of naheffing vanuit de Belastingdienst
  • Begeleiden bij arbeidsrechtelijke vraagstukken die voortvloeien uit herclassificatie
  • Preventief advies geven aan opdrachtgevers die met meerdere zzp’ers werken

Wil je weten waar jouw situatie staat? Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over jouw situatie. We denken graag met je mee, vanuit de praktijk en binnen de kaders van wat wettelijk mogelijk is.

Gerelateerde artikelen